Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια κλινική κατάσταση η οποία αφορά ένα σύνολο παραγόντων κινδύνου που όταν συνυπάρχουν, αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα ανάπτυξης χρόνιων νοσημάτων με σημαντικότερα το Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου ΙΙ, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τις ηπατικές νόσους, τις νεφρικές νόσους και την αποφρακτική άπνοια ύπνου.
Τη σύγχρονη εποχή το μεταβολικό σύνδρομο εμφανίζεται πολύ συχνά καθώς αφορά περίπου το 20-25% του πληθυσμού. Η εμφάνιση του οφείλεται κυρίως σε παράγοντες που αφορούν τον τρόπο ζωής όπως είναι η καθιστική ζωή και η μη ισορροπημένη διατροφή. Αυτές οι παράμετροι του σύγχρονου αυτού δυτικού τρόπου ζωής οδηγούν συχνά στην αύξηση του βάρους και σε επακόλουθα χρόνια προβλήματα υγείας.
Ένα άτομο θεωρείται πως έχει μεταβολικό σύνδρομο όταν ισχύουν τουλάχιστον τρεις από τις παρακάτω παραμέτρους:
1) Διαταραγμένος μεταβολισμός γλυκόζης – Αυξημένη γλυκόζη νηστείας (σάκχαρο)
2) Χαμηλά επίπεδα HDL (καλής) χοληστερίνης
3) Δυσλιπιδαιμία – Αυξημένα τριγλυκερίδια
4) Κεντρική παχυσαρκία – Αυξημένη περιφέρεια μέσης
5) Αυξημένη αρτηριακή πίεση
Η διάγνωση του μεταβολικού συνδρόμου γίνεται από έναν επαγγελματία υγείας αξιολογώντας ξεχωριστά τις παραπάνω παραμέτρους εξετάζοντας την κλινική εικόνα και τις εξετάσεις αίματος. Η εξέταση της κλινικής εικόνας αφορά τον έλεγχο ύπαρξης αυξημένης αρτηριακής πίεσης ( μεγαλύτερη από 130/80mm) με πιεσόμετρο ή Holter πίεσης και αυξημένης κεντρικής παχυσαρκίας μετρώντας με μεζούρα την περιφέρεια μέσης (>88cm για γυναίκες και > 102cm για άνδρες). Από τις βιοχημικές εξετάσεις αίματος εξετάζεται αν υπάρχουν αυξημένα τριγλυκερίδια (>150mg/dl), αυξημένη γλυκόζη νηστείας (> 100mg/dl) και χαμηλή HDL χοληστερόλη (<40mg/dl για άνδρες και <50mg/dl για γυναίκες).
Αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν μεταβολικό σύνδρομο έχουν κυρίως τα υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα ειδικά όταν έχουν αυξημένο λίπος στην περιοχή της κοιλιάς και άτομα με αντίσταση στην ινσουλίνη με τον κίνδυνο να αυξάνεται σημαντικά όσο αυξάνεται η ηλικία. Το μεταβολικό σύνδρομο είναι αρκετά σημαντικό να εντοπίζεται και να αντιμετωπίζεται κατάλληλα
προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση των σοβαρών χρόνιων νοσημάτων που σχετίζονται με αυτό. Η αντιμετώπιση του γίνεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής που αφορούν κυρίως τη διατροφή.
Συγκεκριμένα χρειάζεται:
1) Κατάλληλη δίαιτα με σκοπό την απώλεια βάρους και την αντιμετώπιση των παραμέτρων του
συνδρόμου.
2) Μείωση κατανάλωσης κορεσμένων και trans λιπαρών
3) Αύξηση κατανάλωσης απαραίτητων ω-3 λιπαρών οξέων
4) Αύξηση κατανάλωσης διαιτητικών ινών μέσα από την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών,
οσπρίων και σύνθετων υδατανθράκων ολικής άλεσης
5) Περιορισμός κατανάλωσης ζάχαρης και απλών υδατανθράκων
6) Περιορισμός της κατανάλωσης νατρίου (αλάτι)
7) Περιορισμός κατανάλωσης αλκοόλ
8) Καλός και επαρκής ύπνος
Ταυτόχρονα, σημαντικό ρόλο έχει και η αύξηση της σωματικής άσκησης μέτριας έντασης 150-300 λεπτά την εβδομάδα σύμφωνα με τις συστάσεις με σκοπό την αύξηση της HDL χοληστερόλης, τη βελτίωση της αρτηριακής πίεσης, τη μείωση των τριγλυκεριδίων και τη βελτίωση της ευαισθησίας των ιστών του οργανισμού στην ινσουλίνη.